Okuma Süresi: 7 dakika

Bir zamanlar NTV’nin var olduğu1 gibi NTV Yayınları diye çok nitelikli eserler yayınlayan bir yayın evi vardı. Bugün ne o kanal var, ne de NTV yayınları… Bu durum keyif kaçırıcı bir durum olsa da, NTV Yayınlarından çıkmış olan, 100 Doğa Harikası adlı eser ve Türkiye’nin Kültür Mirası: 100 Mimari Şaheser zamanında aldığım ve her incelediğimde iyi ki almışım dediğim eserlerden.

Türkiye’nin Kültür Mirası: 100 Mimari Şaheser’de, ülkemizdeki “mimari şaheser” adı verilebilecek 100 yapının derlenmesi için, değerli mimar ve sanat tarihçilerinden fikir alınarak, UNESCO Dünya Kültür Mirası ilkelerinin izinden gidilerek belirlenmeye çalışılmış. Bu kapsamda aday eserler Prof. Dr. Afife Batur, Prof. Dr. Semavi Eyice, Prof. Dr. Uğur Tanyeli, Mimar Cengiz Bektaş, Rehber Odası Başkanı Şerif Yener, rehber sanat tarihçisi Dr. Sedat Bornovalı, Bünyad Dinç ve Gökhan Tan’ın katkıları ile eserler belirlenmiş. Hoş, aday eserleri belirleyip toplam eser sayısını 100’e indirme süreci, böyle kolayca söylendiği kadar yüzeysel gerçekleşmemiş. Bu konuda nasıl bir süreç izlendiği, hangi noktalara dikkat edildiği eserin önsöz kısmında ayrıntılı bir şekilde açıklanmış. Yine de ortaya çıkan listenin bu konuda fikir yürütenlerin tamamında bir mutabakat sağlayacağını söylemek zor, ancak eserin üç aşağı beş yukarı genel ve tutarlı bir bütün oluşturduğu söylenebilir.

Eserin görsel yönünü değerlendirdiğimizde, böyle iddialı bir konuda hazırlanmış ve dikkat çekici bir niteliğe sahip bir eserin görsellerinin daha kaliteli olması gerekirdi düşüncesindeyim. Genel olarak ortalama üzeri olan görsellerin bazılarının, neden eserlerin ayrıntıların anlaşılmasının daha da zorlaştığı ışık koşullarında çekilmiş olmasını anlamak biraz zor.

100 Mimari Şaheser’in içeriği dışında bir başka meselesi de, NTV Yayınlarının kapanması nedeniyle, eserin artık kitapevlerinde satışta olmaması. Böyle dikkat çekici bir eserin baskısının devam etmemesi kitapseverler için kötü olsa da, Nadir Kitap gibi platformlarda ve sahaflarda halen bulunabildiğini söylemek gerek.

Sözün Özü…

Bu tür “100 Mimari Şaheser”, “Ankara’da Tatmanız 6 Ankara Lezzeti”, “Görülmesi Gereken 100 Doğa Harikası” gibi listeleri hazırlamak  her zaman zordur. Zira bu tür derlemeler nesnel özellik taşımakla birlikte öznel bir yapıya da sahip olmaktadır. Bu kapsamda 100 Mimari Şaheser adlı eser de, herkesin üzerinde uzlaşması muhtemel eserler içermekle birlikte, “bu eser neden listeye girmiş ki?” denebilecek eserler de içeriyor.

Tek doğru listenin bu olmadığı, herkesin illa ki bu 100 mimari eser üzerinde mutabık olmasına gerek olmadığı düşüncesiyle bakıldığında, eserin oldukça ilgi çekici olduğunu söylemek gerek. Hatta eserlere dair verilen bilgiler de oldukça dikkat çekici ve öğretici.

Uzun sözün kısası, tüm bu artılarıyla ve eksileriyle Türkiye’nin Kültür Mirası: 100 Mimari Şaheser adlı bu eser, ülkemizi ve zenginliklerimizi tanımak ve öğrenmek isteyenler için güzel bir başlangıç noktası. İlerleyen dönemlerde hemen hiç bulunamayacak olması ihtimali göz önüne alındığında, 100 Mimari Şaheser’in kütüphanelerinize eklenmesi gereken bir eser olduğunu söylemeliyim.

İçindekiler

İkinci Baskıya Önsöz, 9
Önsöz, 9
Adana / Ramazanoğulları Camii, Üsluplar Mozaiği, 14
Adıyaman / Nemrut Dağı Tümülüsü, Dünyanın Sekizinci Harikası, 16
Afyonkarahisar / Afyon Ulucamii, Kırk Direkli Cami, 18
Ağrı / İshakpaşa Sarayı, Efsaneler Mekânı, 20
Aksaray / Sultanhanı, Kervanların Sarayı, 22
Amasya / II. Bayezid Külliyesi, Okun Düştüğü Yerde, 24
Ankara / Anıtkabir, Simgesel Anıt Mezar, 26
Ankara / Ankara Üniversitesi DTCF Binası, Büyük İdeallerin Anıtsal Yapısı, 28
Ankara / Etnoğrafya Müzesi, Türk Neoklasiği, 30
Ankara / Türk Dil Kurumu, Gelenekten Çağdaşa, 34
Ankara / Türk Tarih Kurumu, “İçedönük” Geleneksel – Çağdaş, 36
Antalya / Akdeniz Üniversitesi Olbia Sosyal Özeği, Suyla Biçimlenen Mimarlık, 38
Antalya / Alanya Alara Han, Dervişlerin Kervansarayı, 40
Antalya / Alanya Kızıl Kule, Alanya İkonu, 42
Antalya / Aspdendos Tiyatrosu, Efsane Tiyatro, 44
Antalya / Perfe Kent Kapısı, Gösterişli Antik Portal, 46
Aydın / Aphrodisias Stadyumu, Sportif Heyecan, 48
Aydın / Didyma Apollon Tapınağı, Görkemli Kehanet Merkezi, 50
Bursa / Bursa Ulucami, Bursa’nın Ayasofya’sı, 52
Bursa / Bursa Yeşil Cami, Çinili Mücevher, 54
Bursa / İznik Yeşil Cami, Zarif Bezemeli, 56
Bursa / Koza Han, İpekyolu’nun İpek Hanı, 58
Çanakkale / Ayvacık Büyükhüsun B2 Evi, Zen yalınlığı, 60
Çanakkale / Troia Surları, Efsanevi Kentn Görkemli Surları, 62
Çorum / Hattuşa Aslanlı Kapı, Hitit Şaheseri, 64
Diyarbakır / Diyarbakır Kalesi, Uygarlıklar Mozaiği, 66
Diyarbakır / Diyarbakır Ulucami, Anadolu’nun En Eskisi, 68
Diyarbakır / Malabadi Köprüsü, Büyük Kemerli, 70
Edirne / İkinci Bayezid Darüşşifası, Müzikli Şifa, 72
Edirne / Selimiye Camii, “Ustalık” Başyapıtı, 74
Edirne / Üç Şerefeli Cami, Çığır Açan Yapı, 76
Erzincan / Tercan Mama Hatun Kümbeti, Öncesiz ve Sonrasız, 78
Erzurum / Çifte Minareli Medrese, Erzurum Simgesi, 80
Erzurum / Uzundere Öşkvank Kilisesi, Hacılar İçin, 82
Eskişehir / Yazılıkaya Midas Anıtı, Tartışmalı Frig Anıtı, 84
İstanbul / III. Ahmed Çeşmesi, Lale Devri Şaheseri, 86
İstanbul / Arkeoloji Müzeleri, Tapınak Esinli Cephe, 88
İstanbul / Ayasofya Müzesi, Evrensel Şaheser, 90
İstanbul / Beylerbeyi Sarayı, Yazlık İhtişam, 92
İstanbul / Büyükçekmece Köprüsü, Balkon – Köşklü Görkem, 94
İstanbul / Çinili Köşk, Sırça Saray Köşkü, 96
İstanbul / Dolmabahçe Sarayı, Şaşaalı, 98
İstanbul / Dördüncü Vakıf Hanı, Bir Ulusal Mimarlık Anıt Yapısı, 100
İstanbul / Düyun-ı Umumiye Binası (İstanbul Lisesi), İddialı Ciddiyet, 102
İstanbul / Florya Cumhurbaşkanlığı Köşkü, Cumhuriyetin Simgesi, 104
İstanbul / Galata Kulesi, Ceneviz Eskisi Mihenktaşı, 106
İstanbul / Haseki Hamamı, Anıtsal Çifte Hamamlar, 108
İstanbul / Haydarpaşa Garı, Doğu’nun Başladığı Yerde, 110
İstanbul / Kanuni Türbesi, Muhteşem Süleyman’ın Son Mekânı, 112
İstanbul / Kara Surları, Yedikule’den Haliç’e, 114
İstanbul / Kapalıçarşı İç Bedesten, Kapalıçarşı İçinde “Kapalı Kutu”, 116
İstanbul / Kariye Müzesi, Bizans Sanatının Rönesans’ı, 118
İstanbul / Küçük Ayasofya Camii, Düşten Doğan Kilise, 120
İstanbul / Mağlova Sukemeri, Mucizevi, 122
İstanbul / Mekteb-i Tıbbiye-i Şahane (MÜ Tıp Fakültesi), İki Büyük Mimarın Eseri, 124
İstanbul / Nuruosmaniye Camii, Görkemli Barok, 126
İstanbul / Posta ve Telgraf Nezareti (Büyük Postane), Türkiye’nin En Büyüğü, 128
İstanbul / Rumeli Hisarı, Fetihten Günümüze, 130
İstanbul / Rüstempaşa Camii, İznik Çinili İhtişam, 132
İstanbul / Selimiye Kışlası, Anıtsal Kışla, 134
İstanbul / Sultanahmet Camii, Mavi İkon, 136
İstanbul / Sveti Stefan Kilisesi, Demir Anıtsallık, 138
İstanbul / Süleymaniye Camii, En Büyük Mimardan En görkemli Başyapıt, 140
İstanbul / Şahkulu Sultan Dergâhı, Bektaşi Sembolizmi, 1420
İstanbul / Şerifler Yalısı, Boğaziçi Mücevheri, 144
İstanbul / Tayyare Apartmanları, İlk Toplukonut, 146
İstanbul / Topkapı Sarayı, Payitaht 148
İstanbul / Yerebatan Sarayı, 150
İstanbul / Zeyrek Kilise Camii, Üçlü Görkem, 152
İstanbul / Zeyrek Sosyal Sigortalar Kurumu (SSK), Çağdaş Başyapıt, 154
İzmir / Bergama Allianoi Kaplıcaları, Şifa, 156
İzmir / İzmir Saat Kulesi, Bir Zaman Anıtı, 158
İzmir / Ödemiş Birfi Çakırağa konağı, Bezemeli Ege Güzeli, 160
İzmir / Selçuk Ephesos Celsus Kitaplığı, Kitabi Anıtsallık, 162
İzmir / Selçuk İsabey Camii, Şam Esintileri, 164
İzmit / Kasr-ı Hümayun, Küçük Ama Görkemli, 166
Karabük / Safranbolu Havuzlu Konak, Türk Evinin Zirvesi, 168
Kars / Ani Katedrali, Antısal Ermeni Yapısı, 170
Kastamonu / Hükümet Konağı, Ulusal Mimarlık Anıtı, 172
Kırklareli, Lüleburgaz Sokollu Külliyesi, Menzilde Görkem, 174
Kırşehir / Cacabey Medresesi, Yıldızlı Kubbe, 176
Konya / Eşrefoğlu Süleymanbey Camii, Ahşap Direkli İhtişam, 178
Konya / İnceminareli Medrese, Anıtsal Selçuklu, 180
Konya / Zazadin Han, İstisnai, 182
Kütahya / Aizanoi Zeus Tapınağı, 184
Mardin / Deyrülzafaran Manastırı, Safranlar İçinde, 186
Mardin / Mungan Evi, Taştaki Hüner, 188
Muğla / Akyaka Nail Çakırhan Ula Evi, Devrimci, 190
Muğla / Bodrum demir Tatil Köyü, İbret Verici Modernlik, 192
Muğla / Fethiye Amyntas Kayamezarı, Kayaya Oyulan Görkem, 194
Nevşehir / Derinkuyu Yeraltı Şehri, Yeraltında Ayrı Dünya, 196
Nevşehir / Göreme Karanlık Kilise, Işıltılı Karanlık, 198
Sivas Divriği Ulucami ve Şifahanesi, Muamme, 200
Sivas / Gökmedrese, Semavi, 202
Şanlıurfa / Göbeklitepe Tapınağı, Gizemli, 204
Trabzon / Sümela Meryemana Manastırı, Başdöndüren, 206
Trabzon / Sürmene Haşim Ağa Konağı, 99 Pencereli Ev, 208
Van / Ahtamar Kutsal (Surp) Haç Kilisesi, Şahane Taş, 210
Van / Hoşab Kalesi, Kartal Yuvası, 212

Arka Kapak Yazısı

Olağanüstü zengin bir kültür mozaiği oluşturan Anadolu’da sayısız uygarlığın benzersiz yapılarıyla beraber yaşıyoruz: mabetler, evler, saraylar, köprüler, kaleler…

Türkiye tarihini oluşturan geleneklerin, inançların , fikirlerin istisnai tanıklığını yapan bu eserler, yüksek estetik değerleriyle Anadolu mozaiğinin zenginliğini sergiliyor.

Bu kitap, Türkiye’nin farklı bölgelerindeki üstün mimarlık vasıflarını sergileyen farklı türlerdeki yapıları biraraya getirerek, kültür mirasımız etrafında kapsamlı bir gezintiyi hedefliyor. Sanat tarihçileri ve mimarlar tarafından “şaheser” olarak seçilen 100 kilittaşı yapı, Türkiye’nin en iyi fotoğrafçılarının imzasını taşıyan fotoğraflarla neolitikten günümüze geniş bir zaman dilimine yayılan Anadolu kültürünü ve tarihini eşsiz güzellikleriyle yansıtıyor…

Künye

Kitabın Adı
Türkiye’nin Kültür Mirası: 100 Mimari Şaheser

Yazar
Meltem Cansever

Sayfa Sayısı
216

Yayıncı
NTV Yayınları

İlk Baskı
2009

Baskı Sayısı
3 (Üç)

ISBN
978-605-581-326-0

Kitapsever Mecralarda Türkiye’nin Kültür Mirası: 100 Mimari Şaheser

Yazı Notları
İlk Yayın Tarihi, 16/12/2020
Boosted Uygulaması Ölçümüne Göre,
Çalışılan Gün, 3 gün
Çalışma Süresi, 3 saat 9 dakika

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.