Okuma Süresi: 5 dakika

Doğan Kuban ismini bilir misiniz? Kendisi Türkiye’nin en önemli mimarlık tarihçilerindendir ve başta Batıya Göçün Sanatsal Evreleri ve Çağlar Boyunca Türkiye Sanatının Anahatları olmak üzere birçok değerli eser vermiş önemli Türk fikir insanlarındandır. Bu yazı da Batıya Göçün Sanatsal Evreleri adlı eseri üzerine…

Batıya Göçün mü?

Doğan Kuban’ın bu eserinin “Batıya Göçün Sanatsal Evreleri” adını almış olması, tahmin edebileceğiniz üzere, Türklerin Türkistan (Orta Asya) coğrafyasından batıya doğru yaptığı ve yüzyıllar boyunca süren göçler boyunca geçirmiş oldukları sanatsal gelişim ve değişimi ele alıyor.

Tıpkı Çağlar Boyunca Türkiye Sanatının Anahatları gibi özel bir fikir ile yola çıkılarak hazırlanmış olan Batıya Göçün Sanatsal Evreleri, konusunun en dikkat çeken eserlerinden. Eserde Kuban, tarih öncesinde bozkır toplumlarının sanat anlayışı ve geleneklerinden başlayarak Türkistan, Timurlular ve Selçukluların sanatının aşama aşama gerçekleşen ve süreklilik arzeden değişimini ele alıyor.

Batıya Göçün Sanatsal Evreleri’nde ele alınan konu, Doğan Kuban’ın bir mimar olması nedeniyle, biraz mimariye doğru kaysa da, içerdiği onlarca fotoğraf, plan, çizim gibi görseller sayesinde oldukça ilgi çekici. Eser bir anlamda Türklerin geçirdiği yüzyılları anlamaya yardımcı olan nadide bir eser.

Sahip olduğu sade dili, öğretici yaklaşımı ile Doğan Kuban’ın Batıya Göçün Sanatsal Evreleri –Çağlar Boyunca Türkiye Sanatının Anahatları ile birlikte- hayata dair yeni bir pencere açacağı düşüncesiyle okunmasını tavsiye ettiğim eserlerden birisi…

İçindekiler

Önsöz, IX
Giriş
Türk Sanat Tarihi Sorunsalı, 3
Türk Sanatı Deyimi Üzerine, 25
İslam Sanatı Deyimi Üzerine, 33

I. Bozkırların Genel Arkeolojisi, 43
Göçer Kültür ve Sanatının Tarihsel Konumu, 43
Altay Bölgesi Çoban Göçerlerinin Maddi Kültürleri, 51
Hayvan Üslubu Sorunu, 63
Göçer Sanatında Çadır, 70
Bozkırda Yazılı Tarihin İlk Türk Toplumları, 75
Türk Göçerleri-Yerleşik Toplum İlişkileri, 77
Çin Kültür Çevresinde Türkler, 78
Doğu Göktürklerin Maddi Kültür Ortamı, 83
Uygar Kültür Alanı, 84
Orta Asya ve Türkler Sorunsalı, 89
Batı Göktürkler, 92
Türk Göçerler Sınırında Orta Asya, 96
İslam’dan Önce Yerleşik Orta Asya’nın Maddi Kültür Verileri ve Sanatı, 99
Tarihli Olgular, 99
Kentler ve Mimarlık, 104
İslam Öncesi Orta Asya Resmi, 109
Diğer Sanatlar, 111

II. İslam Kültür Dünyasına Geçiş, 115
Orta Asya Sınırlarında Türk Göçerleri ve Müslümanlar, 117

III. Ortaçağ İslam-Türk Kültürü Sorunsalı, 127
Orta Asya ve İran-İslam Kültür Ortamında Türkler, 129

IV. Erken Türk-İslam Çağının Sanat Ürünleri, 141
İslam’dan sonra Orta Asya Mimarlığının Erken Dönemleri, 143
Erken Türk-İslam Çağının Mimarlığı, 151
Mimari, 151
Ana Biçimler ve Yapı Teknikleri, 152
Başlıca Yapı Programları, 156
Camiler, 156
İlk Medreseler, 163
İlk Tarikat Yapıları, 168
Mezar Yapıları, 169
Saraylar, 173
Kervansaraylar, 178
Mimari Bezeme, 180
Anadolu’yu Etkileyen Doğulu Mimari Prototipler, 182
Kent Yapısı, 184
El Sanatları ve Bezeme Sanatları, 185
Dokuma, 187
Pişmiş Toprak, 188
Maden Sanatı, 193
Ağaç Oyma, 198
Bezeme Konuları, 198
Resim Sanatı, 199
Anadolu Öncesi İslam-İran-Türk Sanatı Üzerine Genel Yargı, 200

V. 12. ve 13. Yüzyıllarda Anadolu Kenti, 205
İran’dan Anadolu’ya Mimari Bilgi İletisi, 211
Bezeme, 219
Suriye’de İslam Mimarlığı ve Erken Anadolu-Türk Mimarlığı İle İlgisi, 221
Anadolu’da ve Çevresinde Hrıstiyan Mimarlık Gelenekleri, 226
Güney Kafkasya’da Ermeni ve Gürcü Mimari Gelenekleri, 229
Orta Anadolu’da Bizans Dönemi Mimarlığının Genel Özellikleri Üzerine, 237

VI. Toplum, 245
11. – 13. Yüzyıllarda Anadolu Türk Tarihi, 247
Sinkretizmin Doğası, 256
Mimari Bağlamında Selçuklu Sanatı Deneyimi Üzerine, 260
Sanatçılar, 264

VII. İlk Selçuklu Çağı Anadolu Mimarisi Üzerine Notlar (12. Yüzyıl Sonuna Kadar), 271
Camiler, 275
Diyarbakır Ulu Camisi ve Mimari Tarihimizdeki Yeri, 278
Sivas Ulu Camisi, 283
Niksar Ulu Camisi, 285
Konya Alâeddin Camisi, 286
Kayseri Ulu Camisi, 292
Silvan Ulu Camisi, 295
Harput Ulu Camisi, 299
Konya İplikçi Camisi’nin Tarihi Hakkında, 300
Erzurum Ulu Camisi, 301
Divriği Kale Camisi, 302
12. Yüzyıla Bağlanabilecek Diğer Anadolu Camileri, 304
Van UIu Camisi, 304
Kayseri Külük Camisi, 308
Medreseler, 311
12. Yüzyılın Medreseleri, 313
Diyarbakır Mesudiye Medresesi, 314
Diyarbakır – Zinciriye Medresesi, 315
Tokat ve Niksar’da Yağıbasan Medreseleri, 316
Türbeler, 319
12. Yüzyıl Anadolu-Türk Türbeleri, 321
Amasya’da Halifet Gazi Türbesi, 321
Niksar’da Dört Türbe, 322
Divriği’de Sitte Melik Türbesi, 323
Erzurum Saltukoğlu Türbesi, 325
Tercan’da Mama Hatun Türbesi, 326
Konya’da II. Kılıç Arslan Türbesi, 327
Sivil Yapılar, 331
Kervansaraylar Üzerine, 332

Notlar, 337
Kaynakça, 357
Dizin, 369

Arka Kapak Yazısı

Türk sanatının, yüzyıllar içinde Asya bozkırlarından başlayıp batıya, Anadolu’ya ve Balkanlara süren göçe paralel olarak evrilişinin kesintisiz bir hikâyesi…

Geniş bir coğrafi mekana ve yüzyıllara yayılan bu uzun hikâye, çoğu zaman coğrafi bölgeler ya da farklı kültürel-siyasal gelenekler çerçevesinde ele alınır. Batıya Göçün Sanatsal Evreleri, tarihöncesi bozkır toplumlarının sanat geleneklerinden başlayarak Orta Asya, Timurlu ve Selçuklu sanatlarını, batıya süren uzun göçün süreklilik gösteren aşamaları olarak ele alıyor. Bozkır toplumlarının, başta Çin olmak üzere yerleşik toplumların yaratılarıyla; Timurlu sanatının Hint ve İran tarzlarıyla; Anadolu–Türk sanatının Ortadoğu gelenekleriyle girdiği etkileşimin çarpıcı bir tablosunu çiziyor. Aynı sanat geleneğinin, her yeni coğrafyada, bir öncekine benzemeyen toplumsal, ekonomik ve dinsel gelenekler zemininde nasıl yeni biçimler ve tarzlarla yeşerdiğinin hikâyesini çizimler, planlar, haritalar ve fotoğraflar eşliğinde okumak için…

Künye

Kitabın Adı
Batıya Göçün Sanatsal Evreleri

Yazar
Doğan Kuban

Sayfa Sayısı
382

Yayıncı
İş Bankası Kültür Yayınları

İlk Baskı
2009

Baskı Sayısı
5 (Beş)

ISBN
978-9944-88-561-4

Kitapsever Mecralarda Batıya Göçün Sanatsal Evreleri

Yazı Notları
İlk Yayın Tarihi, 22/12/2021
Boosted Uygulaması Ölçümüne Göre,
Çalışılan Gün, 2 gün
Çalışma Süresi, 1 saat 47 dakika

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir